Ba trận giao hữu, đội tuyển Trung Quốc muốn tìm lại sự tự tin ngay trên sân nhà, nhưng kết quả lại giúp đối thủ chơi đầy tự tin.
Sau thất bại, các bài bình luận tràn ngập khắp nơi, lại bắt đầu "bắt mạch kê đơn" cho đội tuyển. Nhiều phân tích quy thất bại cho kỹ thuật, thể lực hoặc cách bố trí đội hình của huấn luyện viên. Tuy nhiên, theo tôi, ba trận đấu này không liên quan nhiều đến kỹ chiến thuật. Nguyên nhân gốc rễ không nằm ở khoảng cách thực lực, mà ở thái độ thi đấu của các cầu thủ trên sân, thiếu đi tinh thần danh dự để dốc toàn lực giành chiến thắng.
Nói thẳng ra, đó là kiểu "có mặt nhưng không bỏ sức".
Trong trận gặp Tajikistan, trạng thái thi đấu mà các cầu thủ thể hiện chẳng khác gì so với những trận thua New Zealand và Palestine trước đó. Nhịp độ di chuyển và cường độ pressing trên sân vẫn không có bất kỳ cải thiện nào. Họ không giống như đang thi đấu vì đội tuyển quốc gia, mà giống như đang "chấm công đi làm" để hoàn thành nhiệm vụ.
Trong trận gặp Tajikistan, cách xử lý hai tình huống ở hiệp một đủ để nói lên vấn đề.
Ở phút 14, Tajikistan đẩy bóng bên cánh phải rồi căng ngang vào trong, bóng rơi gần chấm phạt đền, tạo nên tình huống lộn xộn trước vòng cấm. Cầu thủ Tajikistan Jalilov có bóng, bên cạnh có hai hậu vệ Trung Quốc là Tưởng Quang Thái và Lý Dương. Lẽ thường, tình huống này nhất định phải áp sát, hoặc cướp bóng, hoặc phá bóng giải nguy, tuyệt đối không để đối phương có bóng. Nhưng hai hậu vệ của chúng ta lại không lập tức lao lên chặn, chỉ đơn giản "phòng ngự bằng ánh mắt", cho Jalilov khoảng trống để thong thả khống chế và điều chỉnh. Anh dứt điểm bằng chân trái, may mắn bóng đi sượt xà ra ngoài. Ở tình huống này, chỉ cần một người bước thêm hai bước, vươn chân gây nhiễu, đối thủ đã không thể thoải mái có bóng như vậy.
Ở phút 20, Tajikistan tạt bóng từ cánh trái vào vòng cấm, xung quanh điểm rơi có ít nhất bốn người là Tưởng Quang Thái, Cao Chuẩn Dực, Lý Dương và Tạ Văn Năng. Không ai trong bốn người kịp đánh đầu phá bóng ra xa, cú đánh đầu giải nguy chỉ chạm được một nửa rồi rơi xuống, bóng bật ra rơi ngay vào chân đối phương. Bobojev đón bóng tung cú vô lê, may mà kỹ thuật chân của anh còn thô, nếu đổi lại một người dứt điểm chính xác hơn, bóng đã nằm trong lưới từ lâu. Bốn người kèm một người mà vẫn để đối thủ dứt điểm suôn sẻ. Tình huống như vậy không thể giải thích đơn thuần bằng vấn đề kỹ thuật.
So sánh đội hình của New Zealand, Palestine và Tajikistan, xét về thực lực trên giấy, năng lực cá nhân của cầu thủ chúng ta nhìn chung vượt trội hơn họ. Các cầu thủ đều được chọn lựa kỹ càng từ giải quốc nội, họ thi đấu rất thành công ở giải vô địch, nhưng khi bước vào sân chơi đội tuyển quốc gia thì lại như biến thành người khác: khống chế bóng bật ra xa hai, ba mét, pressing lúc nào cũng chậm hai bước, bị đối phương xuyên phá hàng thủ thì chỉ đuổi theo vài bước lấy lệ rồi bắt đầu đi bộ.
Hãy nhìn thái độ của cầu thủ đối phương, có thể nói là tranh chấp từng quả bóng, xoạc bóng, áp sát, đến cả thủ môn cũng lao ra khỏi vòng cấm va chạm với tiền đạo của chúng ta. Còn cầu thủ của chúng ta đứng trên sân, có lúc thậm chí lười đến mức không buồn làm ra một tư thế đối kháng cho ra hồn.
Sau trận thua đậm năm bàn trước Palestine, HLV trưởng Thiệu Giai Nhất tuyên bố trong buổi họp báo trước trận rằng trận cuối cùng sẽ mang đến cho người hâm mộ một câu trả lời hoàn hảo. Đáng tiếc, câu trả lời hoàn hảo không đến, ngược lại còn khiến mọi người thêm ấm ức.
Các cầu thủ mang tâm thế thi đấu như thế nào, Thiệu Giai Nhất cũng hiểu rõ. Trong buổi họp báo sau trận trước, ông nhắc đến việc một số cầu thủ chưa hoàn toàn đặt tâm trí vào đội tuyển, mà dành nhiều hơn cho giải quốc nội và AFC Champions League. Thiệu Giai Nhất không nói thẳng, nhưng ý tứ toát ra từ lời nói chính là thái độ thi đấu của cầu thủ không nghiêm túc, không coi trọng các trận giao hữu. Vì sao cầu thủ không dốc lòng? Nguyên nhân rất đơn giản: ở giải quốc nội họ phải giữ suất đá chính, ở châu lục phải tranh thành tích, nếu chấn thương rồi trở về câu lạc bộ mất vị trí chính thức thì sẽ ảnh hưởng đến mức lương cao và cơ hội ra sân của chính mình.
Lần này Thiệu Giai Nhất cố ý triệu tập khá nhiều cầu thủ trẻ, với mong muốn thay đổi bầu không khí trong đội. Nhưng sau ba trận đấu, mọi việc lại trái ngược mong đợi. Chúng ta không thấy được khát khao chiến thắng dám xông pha như đội U23 Trung Quốc, cũng không thấy được tinh thần tranh chấp từng quả bóng. Ba trận đấu cho thấy rõ, sự trì trệ trên sân đã hình thành lâu dài này rất khó xóa bỏ nhanh chóng chỉ bằng một lần thay máu.
Mục đích của giao hữu là để rèn quân, rèn quân thì được phép thua, cầu thủ trẻ được phép mắc sai lầm. Dù cuối cùng có thua, nhưng nếu anh tranh chấp từng quả bóng, chiến đấu đến phút cuối cùng không chạy nổi nữa, sẽ chẳng ai trách anh. Nhưng rèn quân tuyệt đối không có nghĩa là được phép thi đấu tiêu cực trên sân. Tập trung cầu thủ về đội tuyển quốc gia, sắp xếp các trận giao hữu quốc tế không phải để các anh đến sân cho qua ngày. Các cầu thủ đội tuyển Trung Quốc phải hiểu rằng, khi đại diện cho đội tuyển quốc gia bước ra sân, sức nặng mà chiếc áo đấu này gánh vác là trên hết.
Điểm yếu về kỹ thuật có thể từ từ mài giũa, thể lực có thể tiếp tục rèn luyện, nhưng một khi ý chí chiến đấu trong lòng đã mất đi, thì dù bắt mạch có chuẩn đến đâu, "đơn thuốc" có đúng bệnh đến đâu cũng vô ích, bởi tâm bệnh phải tự mình chữa. Tập trung và thi đấu nhiều đến mấy, thay tướng liên tục đến mấy, nếu không chấn chỉnh được thái độ thi đấu thì mọi thứ đều là vô nghĩa.