Phút 62, tỉ số vẫn là 0-0; phút 65, Haaland ghi bàn; phút 68, Doku nâng cách biệt; phút 78, Cherki ấn định chiến thắng. Từ bàn thứ nhất đến bàn thứ ba, Man City chỉ cần 13 phút.
Nếu chỉ nhìn tỉ số chung cuộc, đây giống như một trận đấu Man City áp đảo hoàn toàn Liverpool. Nhưng nếu tua ngược dòng thời gian về trước khi tấm thẻ đỏ xuất hiện, bộ mặt trận đấu không hề như vậy: Liverpool vẫn tạo ra được nguy hiểm, còn Man City cũng chưa thể biến lượng kiểm soát bóng vượt trội thành bàn thắng một cách ổn định.
Vì vậy, điều đáng phân tích nhất ở trận thua 0-3 này là cách Liverpool phân bổ lại nhiệm vụ phòng ngự sau khi quân số thay đổi. Nhìn vào ba tình huống thủng lưới, sự bảo vệ vốn cần nhiều người tiếp sức hoàn thành dần biến thành việc mỗi cầu thủ tự đối phó với mối nguy trước mắt.
Một, trước thẻ đỏ, Liverpool vẫn còn trong trận đấu
Trước hết hãy xem một nhóm số liệu cả trận: Liverpool kiểm soát bóng 35,4%, Man City 64,6%; số cú sút là 13 so với 15, nhưng sút trúng đích lại là 6 so với 4. Theo cách tính của Sky Sports, chỉ số xG là 0,94 so với 1,28. Man City chiếm ưu thế về kiểm soát bóng và bàn thắng kỳ vọng, nhưng những con số này không thể mô tả trực tiếp cục diện trước thẻ đỏ, càng không thể đánh đồng hai trạng thái trận đấu trước và sau.
Điều thực sự cho thấy một giờ đầu vẫn còn kịch tính là diễn biến cụ thể. Hiệp một hai đội hòa 0-0; đầu hiệp hai, Kumas và Gravenberch lần lượt thử thách Donnarumma, cú sút của Mac Allister cũng đi chệch không nhiều. Man City cũng có cơ hội, phút 60 Haaland có pha đối mặt nhưng không ghi bàn.
Đây là trận đấu mà cả hai bên đều có thể đe dọa khung thành, nhưng chưa bên nào tạo được ưu thế áp đảo liên tục. Liverpool kiểm soát bóng ít không có nghĩa là chỉ biết chịu trận; Man City cầm bóng nhiều cũng không có nghĩa mỗi lần lên bóng đều xuyên thủng được hàng thủ. Khi Gravenberch bị truất quyền thi đấu, thứ Liverpool đánh mất là một cục diện vẫn còn khả năng tranh chấp.
Hai, thiếu một tiền vệ, cả chuỗi phòng ngự phải thay đổi
Phút 56, Doku vào sân từ ghế dự bị; sáu phút sau, Gravenberch nhận thẻ vàng thứ hai khi ngăn cản pha phản công của anh. Thứ tự này rất quan trọng: Man City vừa tăng cường một cầu thủ tấn công có khả năng đi bóng đột phá, Liverpool ngay sau đó lại mất đi một cầu thủ phụ trách kết nối và bao quát khu trung tuyến.
Xét về trách nhiệm vị trí, người chịu áp lực đầu tiên là Mac Allister. Anh phải lo cả trung lộ lẫn phía trong biên: nếu đứng ở trung tâm, hậu vệ biên có thể không nhận đủ hỗ trợ; nếu dạt ngang bọc lót, khu vực trước vòng cấm phía sau lại cần người khác tiếp quản. Cầu thủ chạy cánh có lùi về kịp hay không, trung vệ có cần dạt ra ngoài hay không, tất cả đều phải điều chỉnh theo.
Bài toán khi phòng ngự với mười người là giúp những người còn lại hiểu rõ khu vực nào cần ưu tiên bảo vệ, quả bóng nào có thể tạm nhường cho đối thủ. Trước một đội như Man City, việc tiếp tục cố bao quát mọi điểm chuyền rất dễ bị kéo giãn đội hình. Tuyến pressing đầu tiên có thu hẹp được hay không, có giữ được khoảng cách với tuyến tiền vệ và hậu vệ phía sau hay không, quan trọng hơn việc một cầu thủ chạy thêm vài bước.
Ba, bàn thua thứ nhất: chặn được cú sút nhưng chưa phòng ngự xong
Phút 65, Man City mở ra cục diện trước tiên từ phía Doku. Doku dẫn bóng vào vòng cấm, cú sút bị Mac Allister chặn lại, bóng sau đó đến chân Haaland. Haaland nhanh chóng dứt điểm, Liverpool bị dẫn 0-1.
Trong bàn thắng này, Liverpool quả thật có người bọc lót, cũng có người hoàn thành pha chặn bóng. Vấn đề nằm ở bước tiếp theo: bóng chưa rời khỏi khu vực nguy hiểm, Haaland đã nhanh chân dứt điểm trước. Động tác phòng ngự đầu tiên đã làm được, động tác thứ hai lại không theo kịp.
Từ tình huống này có thể thấy áp lực dây chuyền sau khi tiền vệ dạt biên bọc lót: khi một cầu thủ bị hút về phía người cầm bóng, điểm đón bóng trong vòng cấm và điểm rơi sau pha chặn cần người khác tiếp tục trông coi. Phản xạ và chất lượng dứt điểm của Haaland cực kỳ cao, nhưng với Liverpool, phòng ngự không thể kết thúc ngay khoảnh khắc chặn được Doku.
Đây cũng là chỗ thế thiếu người dễ bị khuếch đại nhất. Nhiều người bị hút về cùng một pha đột phá, lần chạm bóng tiếp theo có thể rơi vào chân đối thủ. Một pha chặn bóng thành công chỉ thực sự hoàn tất lượt phòng ngự khi được nối tiếp bằng việc kiểm soát điểm rơi hoặc phá bóng.
Bốn, bàn thua thứ hai: Doku lại có cơ hội ngoặt vào trong
Chỉ ba phút sau, Doku lại từ cánh trái ngoặt vào trong, rồi dùng chân phải đưa bóng vào góc xa. Lần tấn công đầu, cú sút của anh bị chặn và Haaland dứt điểm; lần thứ hai, anh tự mình giải quyết vấn đề.
Điều đáng đối chiếu nhất giữa hai tình huống là Man City liên tục để cùng một cầu thủ đột phá đi vào khu vực có thể đe dọa khung thành. Để đối phó với Doku, phòng ngự biên cần có người làm chậm anh, cũng cần có người chắn đường ngoặt vào trong. Chỉ cần anh dẫn bóng vào giữa thuận lợi, đội phòng ngự phải cùng lúc lo cú sút, đường chuyền ngang và người đón bóng trong vòng cấm.
Điều này không có nghĩa mỗi lần ngoặt vào trong đều nhất định dẫn đến bàn thua. Cú sút này của Doku rất xuất sắc, khả năng dứt điểm của Man City cần được ghi nhận. Nhưng Liverpool vừa thủng lưới bàn đầu tiên vì pha đột phá của Doku, ngay sau đó lại để anh có khoảng trống ngoặt vào và tung cú sút, điều này cho thấy việc bảo vệ khu vực nguy hiểm vẫn chưa ổn định.
Năm, bàn thua thứ ba: lùi sâu hơn cũng cần phối hợp
Bàn thắng thứ ba ở phút 78 đặt ra một bài toán phòng ngự khác. Theo ghi nhận trong bộ ảnh chính thức của Man City, bàn thắng này đến từ một pha tấn công gồm 41 đường chuyền. Cuối cùng Anderson chuyền bóng, Cherki để bóng đi qua người rồi băng lên; Gvardiol trả bóng lại cho anh, Cherki qua người Frimpong rồi ghi bàn.
Hai bàn thắng đầu chủ yếu dựa vào việc Doku dẫn bóng thay đổi cục diện, còn bàn thứ ba cho thấy Man City dùng phối hợp để thay đổi đối tượng phòng ngự ra sao. Cherki không dừng bóng mà biến động tác nhận bóng thành một pha chạy chỗ; Gvardiol đón lấy sự thay đổi đó rồi đưa bóng trở lại đúng hướng di chuyển của anh.
Hiệu quả của lối phòng ngự lùi sâu phụ thuộc vào việc khi bóng di chuyển ai sẽ lên áp sát, khi người di chuyển ai sẽ bám theo, và hai người bàn giao cho nhau thế nào. Hậu vệ có thể lùi về sát vòng cấm, nhưng vẫn có thể bị phá vỡ bởi một pha để bóng, băng lên và trả ngược. Điều Liverpool gặp phải trong tình huống này chính là chuỗi thay đổi liên tiếp như vậy.
Tất nhiên, khi bị dẫn 0-2 lại thiếu một người, trạng thái trận đấu đã khó khăn hơn nhiều so với lúc thẻ đỏ vừa xuất hiện. Bàn thứ ba không thể dùng để chứng minh ngược rằng Liverpool đã mất kiểm soát suốt 62 phút đầu, nhưng nó cho thấy đến giai đoạn này đội bóng vẫn chưa ổn định được tổ chức phòng ngự trong thế thiếu người.
Sáu, đã thay người, nhưng nhiệm vụ phòng ngự vẫn cần phân bổ lại
Ở đây cần giữ lại một sự thật: Iraola không hề chờ đợi mãi. Ghi chép chính thức của Liverpool cho thấy, phút 66 Nyoni vào thay Wirtz. Lần thay người này diễn ra sau bàn thứ nhất và trước bàn thứ hai, cho thấy huấn luyện viên đã bắt đầu điều chỉnh nhân sự ở tuyến giữa.
Vì vậy, trọng tâm đánh giá nên đặt vào hiệu quả của sự điều chỉnh. Sau khi bổ sung người cho hàng tiền vệ, việc thu về ở biên có đủ kịp thời không, đường ngoặt vào trong do ai chặn, khu vực bỏ trống sau khi bọc lót do ai tiếp quản, ai trong vòng cấm phụ trách kèm điểm dứt điểm, những nhiệm vụ này cần thay đổi cùng lúc. Hoàn thành một lần thay người và hoàn thành một lần tái cấu trúc phòng ngự là hai việc cần được kiểm nghiệm riêng.
Xét về lựa chọn chiến thuật, khi thẻ đỏ vừa xuất hiện, Liverpool có thể ưu tiên giảm số người cùng lúc dâng cao ở phần sân trên, rút ngắn khoảng cách giữa tuyến tiền vệ và hậu vệ, để phòng ngự biên có lớp bảo vệ thứ hai, đồng thời giữ lại một điểm đón bóng để triển khai lên phía trước. Những lựa chọn này không đảm bảo giữ được tỉ số, nhưng giúp giảm nguy cơ bị cuốn theo các đợt tấn công liên tiếp.
Sau trận, Iraola chia trận đấu này thành hai trận khác nhau là trước và sau thẻ đỏ, nhận định này có cơ sở của nó. Sức cạnh tranh của Liverpool trong một giờ đầu đáng được ghi nhận, chất lượng đột phá, phối hợp và dứt điểm của Man City sau đó cũng đáng được thừa nhận.
Thẻ đỏ khiến nguồn lực phòng ngự của Liverpool giảm mạnh, những bàn thua liên tiếp lại phơi bày khó khăn trong việc phân bổ lại nguồn lực. Bài học thực sự mà trận thua 0-3 này để lại là lần tới khi điều kiện trận đấu đột ngột thay đổi, đội bóng có thể nhanh chóng thống nhất thứ tự ưu tiên phòng ngự hay không, để việc bọc lót biên, bảo vệ trung lộ và kèm người lại được kết nối với nhau.
